Dagboeken

Alfred Nobel

10 maart 2016

‘Alfred N.: miserabel half-en-half leven; had door een menslievende arts moeten worden gesmoord toen hij schreeuwend zijn intrede in het leven deed. Grootste verdiensten: dat hij zijn nagels schoonhoudt en nooit iemand tot last is. Grootste gebrek: dat hij geen gezin, geen gelijkmatig humeur en geen sterke maag heeft. Grootste en enige ambitie: dat hij niet levend wordt begraven. Grootste zonde: dat hij de mammon niet eert. Belangrijke gebeurtenissen in zijn leven: geen.’
Dit schreef Alfred Nobel in 1887 aan zijn broer Ludvig toen deze hem vroeg of er niet een biografie over hun vader, Immanuel Nobel, moest worden geschreven. Alfred zag er niets in. Wie heeft er tijd om biografieën te lezen, vroeg hij. Wie kan er nu serieus geïnteresseerd zijn in zulke pulp? Zelf had Alfred hooguit tijd voor iets als een ‘signalementkaart’. Met bovenstaande tekst over zichzelf gaf hij daarvan een voorbeeld.
Uiteraard valt er véél en véél meer over Alfred Nobel te vertellen dan hij zelf in een depressieve bui meende. Met groot genoegen lees ik dan ook de bijna 600 pagina’s tellende biografie van de man achter het dynamiet en de Nobelprijs. Het boek van Ingrid Carlberg gaat niet alleen over de man die zijn leven grotendeels buiten Zweden (in Petersburg, Hamburg, Parijs en San Remo) doorbracht. Het gaat ook over een tijd waarin ambachtslieden zonder academische opleiding, zoals Nobel zelf, grootse uitvindingen deden. En over de zielenroerselen van een man die tijdens zijn leven stinkend rijk werd, maar bepaald niet gelukkig was.
Het zat hem bijvoorbeeld dwars dat hij geen gezin (lees: een aantrekkelijke, intellectueel uitdagende vrouw) had, en dat hij er maar niet in slaagde een roman te schrijven. Daar moet Alfred Nobel aan hebben gedacht toen hij dit zelfportret van een somberman schetste.
Ik vind het ironisch dat een man die meer dan een eeuw na zijn dood in 1896, dankzij de door hem in het leven geroepen Nobelprijzen, in vrijwel de hele wereld bekend is bij tijd en wijle zo’n laag zelfbeeld kon hebben.

terug naar overzicht